Od wioślarstwo po boisko

Flamengo i Vasco to przypadek szczególny. To zdanie, niestrudzenie powtarzane przez byłego prezydenta Vasco, Eurico Mirandę, dobrze podsumowuje mistykę stojącą za jednym z największych starć w Brazylii: Clássico dos Milhões. Ale jak dwa wiekowe kluby, wywodzące się ze sportu bardzo odmiennego od piłki nożnej, osiągnęły tak wielką rywalizację? Odpowiedź wykracza daleko poza cztery linie boiska.

Jeśli chcesz wspierać naszą pracę, rozważ wpłatę na platformie BuyCoffee! Twoje wsparcie pomoże nam rozwijać się, dostarczać lepsze treści i angażować się w nowe projekty. Każda wpłata, nawet najmniejsza, ma ogromne znaczenie i jest bardzo doceniana. Dziękuję za Twoje wsparcie!

Rywalizacja zaczęła się w wioślarstwie, kilka lat po powstaniu klubów (Flamengo w 1895 roku i Vasco w 1898 roku). Mimo że Vasco było młodsze, szybko stało się synonimem zwycięstw na wodzie, podczas gdy Rubro-Negro potrzebował ponad dwóch dekad, by zdobyć swój pierwszy tytuł w tej dyscyplinie, w 1916 roku.

Wraz z pojawieniem się piłki nożnej w obu klubach rywalizacja przekroczyła ramy wioślarstwa i przeniosła się na boisko, głównie z powodu ówczesnego kontekstu historycznego. W wywiadzie dla Globo Esporte historyk Walmer Peres wyjaśnia proces tworzenia Clássico dos Milhões:

"Możemy powiedzieć, że jednym z największych rywali Vasco w wioślarstwie w latach 1910 był Boqueirão. Ale z powodu charakteru rywalizacji, związanego z kontekstem sportowym, istniała rywalizacja między Vasco a Flamengo. W piłce nożnej osiągnie ona nowy poziom, nowy etap." - mówi historyk.

Poza sferą sportową Flamengo i Vasco w tamtym czasie reprezentowały także starcie idei. Kontekst historyczny był naznaczony Pierwszą Republiką i silnym antylusitanizmem, ideą przeciwną obecności Portugalczyków w Brazylii, powiązaną z docenianiem kultury popularnej (reprezentowanej przez Flamengo). W tym samym czasie Vasco, założone przez Portugalczyków i mające w składzie głównie czarnoskórych, robotników oraz ubogich, zaczęło otrzymywać różne sankcje.

Największa z nich nastąpiła po zdobyciu przez klub pierwszego Campeonato Carioca w 1923 roku. W tej edycji, pierwszej dla Vasco w elicie piłki nożnej Rio, klub pokonał Flamengo w pierwszym wielkim starciu obu drużyn w piłce nożnej i zdobył bezprecedensowy tytuł. Po turnieju Flamengo, Botafogo, Fluminense, América i Bangu połączyły się, by utworzyć Associação Metropolitana de Esportes Athleticos (AMEA).

AMEA przedstawiła szereg norm dotyczących wykluczenia zawodników. Między innymi nie mogli oni być analfabetami ani wykonywać "podrzędnych" prac czy zawodów, w których przyjmowano napiwki. Aby uzyskać akceptację zgłoszenia, Vasco musiałoby więc wykluczyć 12 zawodników, siedmiu podstawowych i pięciu rezerwowych, w większości czarnoskórych i ubogich. Klub nie zgodził się i opracował jeden z najważniejszych dokumentów w swojej historii: Resposta Histórica, wycofując się z AMEA.

"To dwunastu młodych zawodników, prawie wszyscy Brazylijczycy, na początku kariery, a akt publiczny, który mógłby ich splamić, nigdy nie zostanie przeprowadzony z solidarnością tych, którzy zarządzają klubem, który ich powitał, ani pod flagą, którą tak dzielnie okryli chwałą." - głosi fragment dokumentu.

Z biegiem lat i wraz z dalszą popularyzacją sportu Vasco i Flamengo miały dwie największe grupy kibiców w stanie Rio (co trwa do dziś i tłumaczy przydomek klasyku). To jeszcze bardziej zwiększyło rywalizację, która narodziła się w czasach wioślarstwa. W latach 70. i 80. wielkie starcia dwóch największych idoli obu klubów, Zico i Roberto Dinamite, przyciągały na stadiony, zwłaszcza na Maracanã, ponad 100 tysięcy osób.

Do dziś Vasco i Flamengo to starcie, które najwięcej razy zgromadziło ponad 100 tysięcy osób na stadionie. Spośród 175 meczów z taką frekwencją na Maracanã, 36 rozegrano pomiędzy tymi dwoma klubami.

MECZE FLAMENGO Z VASCO Z PONAD 100 TYSIACAMI WIDZÓW

• 4/4/1976 – Flamengo 1 x 1 Vasco – 174.770

• 22/12/1974 – Flamengo 0 x 0 Vasco – 165.358

• •17/10/1954 – Flamengo 2 x 1 Vasco – 162.506

• 6/12/1981 – Flamengo 2 x 1 Vasco – 161.989

• 6/5/1973 – Flamengo 1 x 0 Vasco – 160.342

• 1/5/1968 – Flamengo 2 x 1 Vasco – 155.098

• 29/9/1977 – Flamengo 0 x 0 Vasco – 152.059

• 17/1/1959 – Vasco 1 x 1 Flamengo – 141.045

• 24/4/1977 – Flamengo 0 x 3 Vasco – 134.787

• 13/6/1976 – Vasco 1 x 1 Flamengo – 133.444

• 8/6/1969 – Flamengo 1 x 1 Vasco – 131.256

• 10/8/1986 – Vasco 2 x 0 Flamengo – 127.806

• 7/8/1975 – Flamengo 0 x 1 Vasco – 125.988

• 7/10/1956 – Flamengo 1 x 1 Vasco – 123.063

• 14/12/1952 – Vasco 1 x 0 Flamengo – 122.810

• 15/4/1979 – Flamengo 2 x 1 Vasco – 122.596

• 4/11/1956 – Flamengo 1 x 0 Vasco – 122.509

• 15/9/1982 – Flamengo 0 x 0 Vasco – 122.481

• 8/5/1983 – Flamengo 1 x 1 Vasco – 121.353

• 20/4/1986 – Flamengo 0 x 2 Vasco – 121.093

• 10/1/1954 – Flamengo 4 x 1 Vasco – 121.007

• 17/9/1978 – Flamengo 0 x 0 Vasco – 120.655

• 3/12/1978 – Flamengo 1 x 0 Vasco – 120.433

• 29/3/1958 – Flamengo 1 x 1 Vasco – 120.165

• 28/10/1979 – Flamengo 3 x 2 Vasco – 115.943

• 22/2/1970 – Flamengo 2 x 0 Vasco – 114.928

• 9/8/1987 – Vasco 1 x 0 Flamengo – 114.628

• 5/12/1982 – Vasco 1 x 0 Flamengo – 113.271

• 5/5/1983 - Vasco 1 x 2 Flamengo – 111.260

• 27/2/1994 – Flamengo 1 x 3 Vasco – 107.999

• 2/10/1955 – Vasco 3 x 0 Flamengo – 104.843

• 7/8/1977 – Flamengo 0 x 0 Vasco – 104.560

• 29/1/1978 – Flamengo 0 x 0 Vasco – 102.322

• 28/6/1992 – Flamengo 1 x 1 Vasco – 101.343

• 23/9/1982 – Flamengo 1 x 0 Vasco – 100.967

• 25/10/1953 – Flamengo 3 x 3 Vasco – 100.222

Innym wielkim czynnikiem, który jeszcze bardziej rozpalił tę rywalizację, był Eurico Miranda, były działacz i prezydent Vasco. W szczytowym okresie lat 90. i 2000 oba kluby rozgrywały batalie pełne kontrowersji i goli, zawsze z prowokacjami z obu stron oraz wypowiedziami, które zapisały się w wyobraźni kibiców, jak na przykład: "Vasco nie wchodzi do żadnych rozgrywek, żeby rywalizować. Vasco wchodzi do rozgrywek, żeby wygrać. I żeby wygrać, mówię od razu, w szczególności z Flamengo".

"Eurico był postacią, która napędzała tę rywalizację w dekadach 80., 90. i 2000, co dodatkowo ją podsycało. Pokazywał, że największym rywalem Vasco nie jest Fluminense ani Botafogo, tylko Flamengo. I na odwrót. To największa rywalizacja w stanie Rio de Janeiro i w Brazylii." - dodaje Walmer.

Od tego momentu atmosfera "Clássico dos Milhões" uległa przekształceniu i jeszcze bardziej podgrzała rywalizację trwającą ponad sto lat między tymi dwoma klubami. Niezależnie od okoliczności i budżetów płacowych, mecze Flamengo z Vasco okazywały się w rzeczywistości osobnymi rozgrywkami na przestrzeni całej historii. Na trybunach wymiana "uprzejmości" wybrzmiewa na całe gardło z obu stron, starających się wywyższyć historię swojego klubu i sprowokować rywala.

Z odmiennymi ambicjami w tabeli i w sezonie Flamengo i Vasco stają naprzeciwko siebie, walcząc nie tylko o trzy punkty, lecz także o symboliczne trofeum jednego z najważniejszych klasyków w historii obu klubów: Clássico dos Milhões.